Nen MARIO F. KARATEKA

DUGA MET. Walay punto toniay Bise Alkalde Belen Fernandez ed suriri ton man-aral met iray Pinoy, laotlaray Pangasinenses, na salitan Mandarin na saray Intsik.

Puro Inglis tan Tagalog tayo dia, balet agtayo amta diad arom iran bansa, laotlaray komersiyante, Mandarin la so onkomadua o onkomatlon maslak ya usar a salita da.

Abantayan yo met siguro iramay serye na pelikulan Mano Po no iner nansasalitay Mandarin iray bida ran artista, salet-salet labat so Tagalog tan Inglis.

Duman-duma no natalusan mo – anggan agka masyadon makapansalita – na lenguahen Intsik. Agdaka nailako.

Anonotan ko laingen natan imay ingongot ya imbesngaw daray pigaran bokales na probinsiya ed sakey kaibaran no akaarap ira kono tan saya et biglan mitongtong ed silpon to, usaren toy sananey ya salita. Tek not, akaarap ira, insan sayan pulano et biglan dumay dila to tan agda natalosan “ no idadayew to kami o aayewen to kamila”, kuandan mansiodot.

Aliwa met, awa?, Natan nimet ya say Tagalog o Pilipino so talagan “medium” o salitan pitotongtong la na ogaw man o matakken ed Pinas , imposiblen samay walad biek ya linya et agto natalosay Tagalog.

No antam so salitan Intsik, nayarin mantanga-tanga-an ka legan ya dakdak lan dakdak imay singkit ya kaarap mo. Insan no asompal la, insan mod satan ipaamta o ipatalos ya malinlinew so nangel mon imbabaga to. Ya samay tatawalan mon produkto manaya et manbiliy sanlasus, balet ipapatawal tod sika na sanlibo ya akamulagat.

Agka nalilingon ayewen mod Pangasinan balet – ta mas nen say andi, satan ya Intsik makatalos na salita tayo.

Ontan kasilib iray kakanayon nen Lim-a-hong.
Ni-hao. Chi-chini. Chintak.

* * *
Masalimootla!

Maong labat ta paoran-oran metni bandad ngarem. No andi, napagaan lamet iray totoo tan kitawag-tawg lamet irad tawen parad oran.

Parad saray opisyales tayod Dagupan, sige la, linis-kanal pa la! Ipaway la imay Vactron machine ya panagsupsup na duta-dutak ed kanal pian nausar lamet. Aliwan amin ya inusar na imbeneg ya administrasyon et marka demonyo.

Ta no ontan so isip tayo, di saramay atilak-tilak iran opisyales sirin ditan et …